Aylık arşivler: Eylül 2015

Klasik ve BDÜY ile üretim yöntemlerinin çeşitli yönlerden karşılaştırılması

  1. Zaman: Klasik yöntemle bir pafta üretimi için gereken zaman yaklaşık bir ayı bulmaktadır. BDÜY ile bu süre maksimum üç ila dört güne inmektedir.
  2. Hata : Klasik yöntemle üretimde model doğruluğu tamamen insan dikkatine, sabrına bağlı olduğundan hata oranı yüksektir. BDÜY ise model doğruluğu ile sayısal veri doğruluğunun aynı olduğu bir yöntemdir.
  3. Şekillendirme kolaylığı : Klasik yöntemde 20-30 şekillendirmeden sonra alçı modelde tepelerde ezilme, alçı kırıntılarının neden olduğu arızalar, blok kırılması gibi sorunlarla karşılaşılmaktadır.Alçı modelle en fazla 100 şekillendirme yapılabilmektedir. BDÜY’ nde ise tepe ezilmesi,blok kırılması vb. arızalar oluşmadığı için tiraj sorunu bulunmamaktadır.
  4. Sağlık : Klasik yöntemde kullanılan alçı ve balmumu eriyiği uzun vadede sağlığı tehdit edici niteliktedir.
  5. Depo noksanı üretimde kolaylık : Klasik yöntemde depo noksanı üretim yapmak için dişi kalıp, erkek kalıp alma ve delgi gibi ara işlemlere gerek duyulmaktadır.BDÜY’ nde ise model raftan alınıp direkt üretime geçilebilmektedir.
  6. Maliyet : İlk üretimde aşırı bir fark olmamasına rağmen BDÜY’ nde maliyet daha azdır. Ancak ileri vadede depo noksanı üretimde ve yüksek tirajlı üretimde BDÜY maliyet daha düşük çıkmaktadır.
  7. Personel tasarrufu : BDÜY’ nde çalışan personel sayısı, klasik yöntemde görev alan personel sayısının 1/3’ ü kadardır.

Klasik Yöntemle Plastik Kabartma Harita Üretimi

1/250 000 ölçekli Kayseri paftasında görüldüğü üzere, altlık olarak içinde sadece münhanilerin ve nehirlerin olduğu puls materyali kullanılmaktadır. Daha sonra basamaklandırma makinesinde operatörün münhanileri takip ederken atlama yapmaması için münhaniler farklı renklerde kartograflar tarafından renklendirilir.

Basamaklandırma makinesinde, kabartma haritası yapılacak bölgenin yüksekliğine göre dökülüp kurutulmuş, alçı blok ve renklendirilmiş bu puls yardımıyla basamaklı model elde edilir. Ancak elde edilen bu basamaklı model arazinin gerçek yüzeyini temsil etmediği için rötuş işlemine ihtiyaç duyulur. Bu işlemde balmumu eritilip basamaklı modelin basamak aralarına yedirilir. Yüzeyde kalan balmumu fazlalıkları kartoğraflar tarafından kazınarak arazinin gerçek yüzeyi elde edilir. Elde edilen bu balmumlu model şekillendirme işlemi sırasında ısıya dayanmayacağından önce bu modelin alçıdan dişi kalıbı nihayet kendisiyle bire bir, alçı erkek kalıbı elde edilir. Alçı ısıya dayanıklı olduğu için şekillendirmede kullanılmaktadır.

Son olarak, bu alçı model üzerine vakum delikleri açılarak şekillendirme makinesine bağlanır. Bu üretim şekli bir pafta için arazinin yoğunluğuna göre yaklaşık 25 ila 45 işgününü kapsamaktadır. Bu sistem tamamen insan becerisine, sabrına, dikkatine bağlı, oldukça yavaş, bir modelden en fazla 50 kabartma harita üretimi yapılabilen baskı sayısı düşük ve çok pahalı bir yöntemdir.

Klasik Yöntemle Kabartma Harita Yapımı Devam

Kabartma haritalar klasik ve sayısal sistem yöntemiyle yapılmaktadır.

Klasik yöntemde altlık olarak içinde sadece münhanilerin ve nehirlerin olduğu puls dediğimiz material kullanılmaktadır. Operatörün münhanileri takip ederken atlama yapmaması için münhaniler farklı renklerde kartoğraflar tarafından renklendirilir. Basamaklandırma makinesinde, kabartma haritası yapılacak bölgenin yüksekliğine göre dökülüp kurutulmuş , alçı blok ve renklendirilmiş bu puls yardımıyla basamaklı model elde edilir.

Ancak elde edilen bu basamaklı model arazinin gerçek yüzeyini temsil etmediği için rötuş işlemi dediğimiz bir işleme ihtiyaç duyulur. Bu işlemde balmumu eritilip basamaklı modelin basamak aralarına iyice yedirilir.Yüzeyde kalan balmumu fazlalıkları kartoğraflar tarafından kazınarak arazinin gerçek yüzeyi elde edilir.

Elde edilen bu balmumlu model şekillendirme işlemi sırasında ısıya dayanmıyacağından önce bu modelin alçıdan dişi kalıbı ardındanda kendisiyle bire bir, alçı erkek kalıbı elde edilir. Alçı ısıya dayanıklı olduğu için şekillendirmede kullanılmaktadır. Nihayet, bu alçı model üzerine vakum delikleri açılarak şekillendirme makinesine bağlanır.

Basım şubesinden gelen, üzerine harita basılı plastik levha, bu alçı kalıp üzerine ayarlanır, ısıyla yumuşatılır, ardındanda vakumlanarak plastik kabartma harita elde edilmiş olur.

2000 yılında faaliyete geçirdiğimiz bilgisayar destekli SAYISAL SİSTEM ile kabartma harita üretim sisteminde de;

Kabartma haritası yapılacak bölgenin sayısal yükseklik verileri WorkNC isimli cam (computer aided manufacturing = bilgisayar destekli imalat) programına girdi olarak verilir ve bilgisayarda arazinin üç boyutlu modeli elde edilir.Bu üç boyutlu model verileri CNC frezenin numeric kontrol ünitesine gönderilerek kabartma haritası yapılacak bölgenin arazi modeli (şekillendirme modeli) elde edilir.Bu yöntemde kalıp malzemesi olarak midform kullanılmaktadır.Bu malzeme son derece sert, dayanıklı olup frezede işlenmesi son derece kolay olduğundan uç ve makine yıpranması asgari seviyede olmaktadır.

Bu yöntemde ;

Çizim,basamaklandırma,rötuş,dişi erkek kalıp alımı,blok dökümü gibi birçok adıma gerek kalmamaktadır. Zaman tasarrufu sağlanmaktadır.

Arşivleme daha kolay olmaktadır.

Üretimde kişi becerisi,dikkati,sabrı vb. faktörler söz konusu olmadığından model çok daha hassas üretilebilmektedir.

Personel tasarufu sağlandığından kalıp başına maliyet daha düşük olup yıllık üretim kapasitesi üç kat daha fazladır.

Kalıp model yüzeyinde alçıda olduğu gibi kırılma, ezilme, deformasyon gibi neticeyi etkileyecek olumsuzluklar olmadığından ürün daha kaliteli ve doğru elde edilir.

Plastik kabartma haritalar dışında, diğer (Yurt içi ve dışı) kamu kurum ve kuruluşlarının da ihtiyacı olan ürünler imal edilmektedir. Arazi maketleri, Anatomik modeller, Amblemler, müzeler için kabartma haritalar, Görme engelli vatandaşlara hitap eden özel kabartma haritalar bunlardan bazılarıdır. Kasım-2004 ayında başlatılan arge çalışmaları ile Dünya küre haritasının imali de başarıyla sonuçlandırılmıştır.

Klasik Yöntemle Kabartma Harita Yapım Yöntemi

Üretimde altlık olarak içinde sadece münhanilerin ve nehirlerin çizili olduğu puls dediğimiz transparan bir materyal kullanılmaktadır. Operatörün basamaklandırma frezesinde münhanileri takip ederken atlama yapmaması için münhaniler yükseklik değerlerine göre farklı renklerde kartoğraflar tarafından renklendirilir. Basamaklandırma frezesinde , kabartma haritası yapılacak bölgenin yüksekliğine göre dökülüp kurutulmuş alçı blok ve renklendirilmiş bu puls yardımıyla basamaklı model elde edilir.

Ancak elde edilen bu basamaklı model arazinin gerçek yüzeyini temsil etmediği için rötuş işlemi dediğimiz bir işleme ihtiyaç duyulur. Bu işlemde balmumu eritilip basamaklı modelin basamak aralarına iyice yedirilir.Yüzeyde kalan balmumu fazlalıkları kartoğraflar tarafından kazınarak arazinin gerçek yüzeyi elde edilir.

Elde edilen bu balmumlu model şekillendirme işlemi sırasında ısıya dayanmıyacağından önce bu modelin alçıdan dişi kalıbı ardından da kendisiyle bire bir, alçı erkek kalıbı elde edilir. Bu alçı model üzerine üzerine haritanın görüntüsü basılmış plastik levhanın vakumlandırılabilmesi için vakum delikleri açılır.

Alçı ısıya dayanıklı olduğu için şekillendirmede (vakumlama da) vakumlama kalıbı olarak kullanılmaktadır.

En sonunda, şekillendirme makinesinde basım şubesinden (matbaadan) gelen, üzerine harita basılı plastik levha, bu alçı kalıp üzerine ayarlanır, ısıyla yumuşatılıp, ardından da alçı kalıp üzerine vakumlanarak plastik kabartma harita elde edilir.

Blok Oluşturmada Bilgisayar Destekli Harita Üretim Sistemi

Kabartma harita üretiminde esas olan vakumlama kalıbının üretilmesi ve bu kalıp üzerine haritanın görüntüsü basılmış plastik levhanın emdirilerek arazi modelinin şeklini almasıyla kabartma haritanın ortaya çıkmasıdır. Kabartma harita üretimi 1969 yılından 1999 yılına kadar klasik yöntemle yapılmıştır.

Klasik yöntemde altlık olarak içinde sadece münhanilerin ve nehirlerin olduğu puls materyali kullanılmaktadır. Daha sonra basamaklandırma makinesinde operatörün münhanileri takip ederken atlama yapmaması için münhaniler farklı renklerde kartograflar tarafından renklendirilir. Basamaklandırma makinesinde, kabartma haritası yapılacak bölgenin yüksekliğine göre dökülüp kurutulmuş , alçı blok ve renklendirilmiş bu puls yardımıyla basamaklı model elde edilir. Ancak elde edilen bu basamaklı model arazinin gerçek yüzeyini temsil etmediği için rötuş işlemine ihtiyaç duyulur. Bu işlemde balmumu eritilip basamaklı modelin basamak aralarına yedirilir.Yüzeyde kalan balmumu fazlalıkları kartoğraflar tarafından kazınarak arazinin gerçek yüzeyi elde edilir. Elde edilen bu balmumlu model şekillendirme işlemi sırasında ısıya dayanmayacağından önce bu modelin alçıdan dişi kalıbı nihayet kendisiyle bire bir, alçı erkek kalıbı elde edilir. Alçı ısıya dayanıklı olduğu için şekillendirmede kullanılmaktadır. Son olarak, bu alçı model üzerine vakum delikleri açılarak şekillendirme makinesine bağlanır. Bu üretim şekli bir harita için yaklaşık 25 işgününü kapsamaktadır. Bu sistem tamamen insan becerisine, sabrına, dikkatine bağlı, oldukça yavaş, bir modelden en fazla 50 kabartma harita üretimi yapılabilen baskı sayısı düşük ve çok pahalı bir yöntemdir.

Kabartma Harita Şubesi 1999 yılından itibaren bilgisayar destekli kabartma harita üretim sistemi için araştırma, ihale ve üretim çalışmalarına başlanarak 2000 yılından itibaren üretime başlanmıştır.

Bilgisayar Destekli Kabartma Harita Üretim Sistemi, bir adet cnc dik işleme merkezi, iki adet bilgisayar ve bir adet cam (computer aided manufacturing) yazılımından oluşmaktadır.

Cnc dik işleme merkezi Tezsan marka Türkiye yapımı bir dik işleme merkezi olup, azami y=600 x=1000 z=660 mm ölçülerinde bir modeli işleyebilme, 20 farklı uç ile çalışabilme,15 kw iş mili motor gücü, 0.02 mm pozisyonlama hassasiyeti özelliklerine sahiptir. Bilgisayarlar penthium III-500 Mhz 512 ram özelliklidir. Yazılım Sescoi firmasının WorkNC cam yazılımı olup dted formatlı yükseklik verilerini yüzey verilerine dönüştürüp,model yüzeyini oluşturacak nc programlama diline çevirmektedir. Bu üretim sisteminde, arazi yoğunluğu normal bir model,ortalama 20 saatte işlenebilmektedir.

Bu yöntemde kalıp malzemesi olarak midform kullanılmaktadır.Bu malzeme son derece sert, dayanıklı olup frezede işlenmesi son derece kolay olduğundan uç ve makine yıpranması asgari seviyede olmaktadır. Bu yöntemde ;

 

  1. Çizim,basamaklandırma,rötuş,dişi erkek kalıp alımı,blok dökümü gibi birçok adıma gerek kalmamaktadır.
  2. Arşivleme daha kolay olmaktadır.
  3. Üretimde kişi becerisi,dikkati,sabrı vb. faktörler söz konusu olmadığından model çok daha hassas üretilebilmektedir.

Personel tasarufu sağlandığından kalıp başına maliyet daha düşük olup yıllık üretim kapasitesi üç kat daha fazladır.

Kaynak : Servet ÖZAĞAÇ

Türkiye’de Kabartma Harita Üretiminin Tarihçesi

Türkiye’de kabartma harita üretimine yönelik bir ünitenin kurulması, 1965 yılında, Hava Kuvvetleri Komutanlığı tarafından 1/ 250 000 ölçekli sekiz abartmalı “Radar tahmin” arazi modellerinin talep edilmesiyle başlar. Bu talebin yerine getirilmesi amacıyla, 1968 yılında üç personel İtalya Coğrafya Enstitüsüne kursa gönderildi. Kursun tamamlanmasını müteakip, 1 Ağustos 1969 tarihinde Harita Genel Müdürlüğü Kartografya Dairesi Başkanlığı bünyesinde Kabartma Harita Şubesi kuruldu. Paftaların gölgeli olması talebi üzerine şubeye gölgeleme kısmı eklenmiş ve ismi “Kabartma Harita ve Gölgeleme Şubesi” adını almıştır. Uzun yıllar sonra Gölgeleme Kısmının tekrar Kartografya Şubesine bağlanmasıyla şube eski ismini alarak faaliyetlerine devam etmiştir.

2000 yılı başına kadar Kabartma Harita Şubesinde 1/ 250 000 ölçekli Türkiye paftalarının tamamı, 1/ 100 000 ölçekli Türkiye paftalarının %60 ‘ı, 1/ 25 000 ölçekli Trakya Bölgesi haritaları ile Türkiye ve dünyaya ait küçük ölçekli, farklı boyutlarda çeşitli ölçek ve büyüklüklerde kabartma haritası klasik yöntemle büyük bir özveri ile gerçekleştirilmiştir.

2000 yılına kadar klasik yöntemle yapılan kabartma harita üretim çalışmaları, daha çok insan emeğine, dikkatine, sabrına ve yeteneğine bağlı idi. Üretim çok fazla sayıda adımda ve çok personel ile gerçekleştirilmekte idi. Kullanılan ana malzeme alçı ve balmumu olup deformasyona ve kırılmalara karşı çok hassas olduğu için, bir kalıptan çok fazla sayıda kabartma harita üretilemiyordu. Üretim uzun zaman almaktaydı.

1999 yılı aralık ayında Tezsan marka bir adet dik işleme merkezi, bir adet WorkNC Computer Assisted Manufacturing (CAM) yazılımı ve iki adet kişisel bilgisayarın alınmasıyla 2000 yılı başlarında, sayısal yükseklik verisinin kullanıldığı bilgisayar destekli kabartma harita ve arazi modeli üretimine geçildi. Bu yeni üretim sistemiyle birlikte yirmi iş günü olan üretim süresi iki iş gününe indi, yarı yarıya personel tasarrufu sağlandı, model doğruluğu sayısal verinin doğruluğu ile aynı oldu. Kalıp imalinde kullanılan midform isimli sert malzeme sayesinde tiraj sorunu kalmadı. Alçı ve balmumlu modelleri arşivlemedeki zorluklar ortadan kalktı, acil gelen kabartma harita yapım istekleri istenen sürede karşılanabildi.

Üretim tekniğindeki bu gelişme sonrasında bugün itibarıyla 71 adet 1/ 250 000 ölçekli haritanın tamamının, 391 adet 1/ 100 000 ölçekli haritanın 380 adedinin, 1453 adet 1/ 50 000 ölçekli haritanın 56 adedinin, 5547 adet 1/ 25 000 ölçekli haritanın 234 adedinin üretimi tamamlanmıştır. Bu haritalar dışında Türkiye’ye ve civar ülkelere ait birçok küçük ölçekli ve çok parçalı çeşitli plastik kabartma haritaların üretimi gerçekleştirilmiştir.

Kabartma harita yapımının dışında, şubenin olanakları ölçüsünde, Millî Eğitim Bakanlığının talebi üzerine ilkokullar için baş, deri kesiti, boşaltım sistemi, hücre kesiti, göz kesiti, burun kesiti gibi modeller, görme özürlü vatandaşlar için dünyaya ve Türkiye’ye ait farklı ölçekte haritalar, kabartma amblemler vb. üretilmiştir.

Son durumu ile Harita Genel Komutanlığı Kabartma Harita Şubesi her ölçekte arazi maketini, kabartma haritayı ve vakumlama ile yapılabilecek her türlü ürünü, ofset baskı boyutlarının izin verdiği büyüklükte, en hassas ve en hızlı şekilde üretme imkânına sahiptir.

Yeryüzü arazi yüzey yapısının, belirlenen yatay ölçek ve tespit edilen abartma oranında, üç boyutlu hazırlanmış haline arazi modeli ya da arazi maketi, arazi bilgilerinin plastik levha üzerine basılarak üç boyutlu arazi modelinin üzerine vakumlandırılmasıyla elde edilen üç boyutlu haritaya plastik kabartma harita denir. Diğer haritalardan farklı olarak plastik kabartma haritalar araziyi kolay algılama ve hızlı yorumlama olanağı sağlar. Askeri veya sivil amaçlı olarak kullanılırlar.

Askeri amaçlı kullanımı ;

Sivil amaçlı kullanımı;

İlk kabartma harita yapma düşüncesi, askeri amaçlara yönelik olarak doğmuştur. İstanbul’un fethi için hazırlıklar yapılırken böyle bir haritanın kullanıldığı bilinmektedir.

Türkiye’deki ilk model çalışmalarının, 1800’lü yıllarında yapıldığı bilinmektedir. Harita Genel Komutanlığı Müzesi’nde korunan ve bu dönemlere ait kabartma haritaların birçoğu 1885 yılında İstanbul’da Harp Okulunda görevli subaylar tarafından yapılmıştır. Günümüze kadar muhafaza edilen bu haritaların doğruluk ve nefaseti hala şaşırtıcıdır.

Cumhuriyetimizin kurucularından İsmet İnönü 1/ 200 000 ölçekli Türkiye haritalarından yararlanarak 1/ 800 000 ölçekli bir Türkiye Kabartma Haritası’nın yapılmasını istemiştir. Konu Albay Abdurrahman Bey tarafından incelenmiş, Genel Müdürlükçe de uygun bulununca, gerekli hesapların yapılması ve haritanın imali görevi, Kıdemli Yüzbaşı Mahmut Beye verilmiştir. 115×225 cm. ebadında olan bu harita, 1936 yılı içerisinde bitirilerek teslim edilmiştir. İran, Irak, Suriye, Yunanistan, Bulgaristan topraklarının bir kısmı da harita içerisinde yer almıştır. Aynı şekilde Yarbay Selahattin’de 1/ 400 000 ölçeğiyle ve yine dış bükey olarak bir Anadolu Kabartma Haritası meydana getirmiştir. Yine Kartografya Şubesinin genç subaylarından Muhsin Efendi, İstanbul, Çanakkale ve çevresini kapsayan 1/ 25 000 ölçekli kabartma haritalar yapmıştır. Oldukça büyük emekler sarf edilerek meydana getirilen bu haritaların kalıplarının yaptırılıp çoğaltılması konusunda, Yarbay Ömer Kadri büyük çaba sarf etmiştir.

Türkiye’de kabartma harita üretimine yönelik bir ünitenin kurulması, 1965 yılında, Hava Kuvvetleri Komutanlığı tarafından 1/ 250 000 ölçekli 8/1 abartmalı “Radar Tahmin” arazi modellerinin talep edilmesiyle başlar. Bu talebin yerine getirilmesi amacıyla, 1968 yılında üç personel İtalya Coğrafya Enstitüsüne kursa gönderildi. Kurs’un tamamlanmasını müteakip, 1 Ağustos 1969 tarihinde Harita Genel Müdürlüğü Kartografya Dairesi Başkanlığı bünyesinde Kabartma Harita Şubesi kuruldu. Paftaların gölgeli olması talebi üzerine şubeye gölgeleme kısmı eklenmiş ve ismi “Kabartma Harita ve Gölgeleme Şubesi” adını almıştır. Uzun yıllar sonra Gölgeleme Kısmının tekrar Kartografya Şubesine bağlanmasıyla şube eski ismini alarak faaliyetlerine devam etmiştir.

2000 yılı başına kadar Kabartma Harita Şubesinde 1/ 250 000 ölçekli Türkiye paftalarının tamamı,1/ 100 000 ölçekli Türkiye paftalarının %60 ‘ı , 1/ 25 000 ölçekli Trakya bölgesi haritaları ile Türkiye ve Dünyaya ait küçük ölçekli , farklı boyutlarda çeşitli ölçek ve büyüklüklerde kabartma haritası vb. büyük bir özveri ile gerçekleştirilmiştir.Kabartma harita yapımının dışında, şubenin imkan kabiliyetleri oranında, Millî Eğitim Bakanlığı’nın talebi üzerine ilkokullar için baş, deri kesiti, boşaltım sistemi, hücre kesiti, göz kesiti, burun kesiti gibi modeller, görme özürlü vatandaşlar için Dünya’ya ve Türkiye’ye ait farklı ölçekte haritalar, kabartma amblemler vb. üretilmiştir.

2000 yılına kadar yapılan kabartma harita üretim çalışmaları, daha çok insan emeğine, dikkatine, sabrına ve yeteneğine bağlı idi. Üretim çok fazla sayıda adımda ve çok personel ile gerçekleştirilmekte idi. Kullanılan ana malzeme alçı ve balmumu olup deformasyona ve kırılmalara karşı çok hassas olduğu için, bir kalıptan çok fazla sayıda harita üretilemiyordu. Üretim uzun zaman almaktaydı. 1999 yılı aralık ayında Tezsan marka bir adet dik işleme merkezi, bir adet WorkNC Computer Assisted Manufacturing(CAM) yazılımı ve iki adet kişisel bilgisayarın alınmasıyla 2000 yılı başlarında, sayısal yükseklik verisinin kullanıldığı bilgisayar destekli kabartma harita ve arazi modeli üretimine geçildi. Bu yeni üretim sistemiyle birlikte 20 iş günü olan üretim süresi 2 işgününe indi, yarı yarıya personel tasarrufu sağlandı, model doğruluğu sayısal verinin doğruluğu ile aynı oldu, kalıp imalinde kullanılan midform isimli sert malzeme sayesinde tiraj sorunu kalmadı, alçı ve balmumlu modelleri arşivlemedeki zorluklar ortadan kalktı, acil gelen kabartma harita yapım istekleri istenen sürede karşılanabildi.  Şubedeki üretim tekniğindeki bu gelişme sonrasında Türkiye’nin 1/ 100 000 ölçekli kabartma haritalarının %90 lık bir bölümü, kalıplarının tamamı ise 2004 yılına kadar tamamlanmıştır.

2004 yılında şubede bir ilk gerçekleştirilmiş ve İsviçre Teknoloji Enstitüsü (ETHZ) nün talebi üzerine 1/ 50 000 ölçekli Everest ve 1/ 4 000 ölçekli Nasca/Peru’nun ortofoto görüntülü kabartma haritaları yapılmıştır. Bu iki ürün yurt dışı kaynaklardan çok övgü almıştır. Nasca ortofoto kabartması halen Palpa Arkeoloji Müzesi/Peru’da sergilenmektedir.

Son durumu ile Harita Genel Komutanlığı Kabartma Harita Şubesi her ölçekte arazi maketini, kabartma haritayı ve vakumlama ile yapılabilecek her türlü ürünü, ofset baskı boyutlarının izin verdiği büyüklükte, en hassas ve en hızlı şekilde üretme imkânına sahiptir.

Her türlü makine, teçhizat ve malzeme, otomobil, beyaz eşya, elektronik eşya vb.nin seri üretilebildiği Türkiye’de, kürenin seri olarak üretimi yapılmıyordu. Sadece Milli Eğitim Bakanlığı Ders Aletleri Yapım Merkezinde, kâğıt üzerine baskısı yapılmış ilgili izdüşüm dilimlerinin kesilerek, plastik enjeksiyon top üzerine tek tek elle yapıştırılması ile sınırlı sayıda imal edilebiliyordu. Bu yöntemle kâğıttan yapıştırılarak el ile imal edilen küreler, hem sayıca hem de kullanım açısından Türkiye’nin ihtiyacını karşılamaktan uzaktı. Bu konudaki eksiklik ithalat yoluyla gideriliyordu. Milli Eğitim Bakanlığı Türkiye’deki okulların küre ihtiyacını toplu ithalatlar yaparak karşılayabiliyordu. Ayrıca birçok özel firma da küre ithalatı yapmaktaydı. Yurt dışından ithal yoluyla getirilen kürelerde, ulusal menfaatlerimize aykırı gösterimlerin olması, Yasa gereği bunların Harita Genel Komutanlığınca incelenmesi zorunluluğu, bu durumun yol açtığı zaman ve emek kaybı, ithalata ödenen büyük oranda döviz miktarı gibi sorunlar nedeniyle, seri üretim için 2004 yılı sonunda çalışmalara başlanmış, deneme üretiminde kullanılacak her türlü makine ve teçhizat en basit biçimiyle Kabartma Harita Şubesi içersindeki atölye imkânlarıyla üretilmiş ve 1 / 38 500 000 ölçeğindeki prototip siyasi küre Mayıs 2005 yılında imal edilmiştir. Üretilen bu prototip siyasi küre ithal edilen emsalleriyle karşılaştırıldığında oldukça beğeni kazanmıştır. Prototip makinelerin, seri üretime geçecek şekilde revize edilmesi ve oluşacak talep durumuna göre küre üretimi de seri olarak gerçekleştirilebilecektir.

Kaynak : Servet ÖZAĞAÇ